TROJA-BUTRINTI

BUTRINTI-TROJA, rrethuar me uj…

Iliria ka patur 2 mbretëri dhe disa principata. Kurorat kryesore që i jepnin dinjitet dhe madhështi Ilirisë kan qene mbretëria e Albanëve dhe ajo e Epirit.

Albanët kishin si kryeqendër Albanopolin, kurse epirotët Trojën (Butrintin e sotëm, të riemërtuar keshtu nga Heleni dhe Andromaka, e veja e vellait Hektor. Cifti vendosi te mos largohej nga rrenojat e Trojes se shkaterruar, sic beri Enea dhe Paridi).

Heleni dhe Andromaka qendruan mbi rrenoja te djegura dhe dalngadale, duke besuar edhe ne profecite, parashikimet e orakujve, filluan rindertmin e kryeqytetit te shkaterruar, duke i nderruar edhe emrin, nga Troja ne Butrint, nepermjet ritualit te flise se nje demi (buthrotum)… prej te cilit rrjedh ky emer qe njohim sot, Butrinti.

Kurse Finiqi, ishte qytet-shteti tjeter konkurent i Epirioteve. Troja (Butrinti) kontrollonte te gjitha kanalet e komunikimit ujor-detar. Te gjithe duhet t`i paguanin taksen e kalimit trojaneve, perfshi ketu edhe banoret e Finiqit, feakasit. Derisa nje dite u merziten, u morren vesh te gjithe bashke dhe vendosen ta sulmojne Trojen e bukur, e keshtu e rrenuan dhe e plaçkitën. Por ajo mbeti perseri me e bukura e te gjitha kohrave. Ja, sikurse edhe sot, le me goje hapur cdo vizitor, edhe ata me te shetiturit, me te kulturuarit, me mendjemedhenjte. Iliada eshte konsumuar ne nje territor rreth 20-30 km anes Trojes, Butrintit.

Itaka e Uliksit ndodhet po aty afer, ne krahun jug-perendimor te Trojes, Butrintit, sot territor administrativ grek, ku deri para 30 vjetesh, te gjithe flisnin shqip, dialektin arvanitas (epirotas). Personazhet e Iliades dhe territoret e vendeve te permendura ne te, jane rreth e rrotull Butrintit, Trojes… sespe Troja nuk ekziston tjeterkund, pervecse ne jug te Shqiperise, ne Butrint.

Historia e saj eshte nje histori rebelimi i me te vegjëlve, i peshes se madhe te taksave, nje histori zilie, smire, lakmie, urrejtjeje, sulmi, pabesie, plaçkitje dhe rrenimi deri ne ekstrem. Jo, kurre, asesi nuk eshte nje histori dashnoresh, bjondesh apo laviresh, siç duan te na e percjellin mësuesit e këqinj.

……

ENEIDA- Virgjili

“Ju të lumtun jeni, që sot e tutje s’keni
pse me e drashtë fatin e paqëndrueshëm,
ndërsa neve gjithnji po na përplas ndër dallgë të reja.
Ju preheni n’qetsi, nevojë nuk kenime rrahë detin si na,
dhe me kerkue Auzoninë, që kurrë me e kapë s’po e kapim.
Ju jeni tue e pa Ksantin e ri edhe Trojën e re,
që me duert tueja ndërtue e keni.
Pastë një fat mat’mirë e kurrë mos e provoftë furinë e grekve!
N’arrifsha ndonjëherë atje në Tiber e n’ato fusha që përreth tij shtrihen,
në pafsha me kto sy tue u ngrejtë krenare ledhet qe kombit tim i janë premtue,
kam m’u përpjekë të baj çka asht e mundur, që dy qytetet motra dhe dy popujt,
me t’njajtin gjak, që Epiri e Hesperia të cilët i bashkon një trung i vjetër,
Dardani dhetë zezat e përbashkëta veç një atdhe të jenë për zemrat tona.
Edhe kjo ndjenjë ndër nipa u trashigoftë!”

Këto janë disa nga fjalët e lamtumirës që Enea i drejtoi Helenit, ndërsa qëndronte pranë anijeve të ankoruara jashtë murevetë Butrintit, gati të nisej drejt Italisë. Në versionin e historisë së Virgjilit, Enea sëbashku me familjen dhe shokët e tij arrin të gjejë një qytet jo vetëm të sunduar nga Heleni e Andromaka, sidhe bashkëkombasit e tij trojanë, por të ndërtuar sipas imazhit të vetë Trojës: ‘një Trojë e vogël, me një kopje të Pergamus-it të madh dhe një qytet ku Enea mund të përqafonte portalet e portës Skea.
2
Si rrjedhojë, fjalimi i tij në praninë e Helenit nuk është thjesht një përshëndetje personale duke njohur pozitën e këtij parashikuesi, por i drejtohet të gjithë banorëve të Butrintit me një aluzion të një prejardhjeje të përbashkët. Në fakt, siç e bën të qartë edhe gjysma e fundit e fjalimit të tij, lamtumira e Eneas kthehet në një premtim të një lidhjeje trashëgimie më të madhe që u bëhet të gjithë banorëve të Epirit, përtej kohës dhe historisë.

p.s.

Pra: EPIRI dhe DARDANIA bashkë nje Atdhe`.

Po përse kemi frike ta themi se Butrinti eshte pikerisht vete TROJA. As e vogel as e madhe. as e para as e dyta… por e vetmja TROJE qe ka ekzistuar ndonjehere. Kush e ka frike kete perfundim?! Perse?! Pse i behet kaq çensure ketij pohimi, ketij fakti, kesaj panorame kaq te qarte edhe ne ditet tona…?! (sh.autorit)

Image result for butrinti

Image result for butrinti

Image result for butrinti

Ja se çfare sheh vet Virgjili, me syte e tij ne Butrint, kur miku i tij Perandori Jul Qezar, e dergon aty ne rezidencen e vet me ekskluzive, sepse Virgjili vuante nga azma, nga probleme te rrugeve te frymemarrjes.

Sapo ve kemben ne Butrint, Virgjili sherohet nga nje semundje qe po ia merrte shpirtin. Ai kollitej dhe nxirtte gjak, gje per te cilen u shqetesua edhe vet perandori, miku i tij, Qezari.

Sapo u riperteri, Virgjili poet e kronikant, i shkruan nje leter falenderimi dhe pershkruese mikut te tij Qezarit. Prej kesaj letre, merr fill i gjithe rrefimi i tij lirik Eneida, e cila transformohet ne nje veper madheshtore qe fsheh te verteta te medha, te palexuara deri me tani.

Vete Ugolini, dijetari, historiani, arkelologu, antropologu italian i viteve 30-të, duke lexuar pikerisht Eneiden e Virgjilit, kthehet ne brigjet joniane dhe zbulon se poshte kodres se mbuluar me balte, shkurre dhe peme, ndodheshin rrenojat e nje Qyteti unik, eksluziv te lashtesise. Butrinti. TROJA.

Flitet per Troiën por ne fakt nuk ka asnje gjetje, asnje rrenoje, perveçse Butrintit, me te gjitha karakteristikat e asaj qe pershkruhet edhe tek Iliada, nga vete Homeri. Me mure te trashe e gure te medhenj, nga brenda te veshur me ar, i mbinkarkuar me lluks, art dhe detaje mbreterore. I rrethuar me uje, ne nje klime perfekte.

E pas Homerit, ai qe shkruan eshte Virgjili… Ja se ç`thotë ai vete, kur i rrefen Qezarit per ate qe e ka mahnitur me shume.

….

Eneida, Libri III

Pas vdekjes së Neoptolemit, nga mbretëria i ra
një pjesë Helenit, i cili këto vise i quajti Kaoni
nga emri Trojan Kaon;
Dhe në këto kodra një Pergam të ri
ndërtoi bashkë me një kështjellë trojane
… kur ja, nga qyteti, heroi,
i biri i Priamit, Heleni, i shoqëruar nga një turmë, vjen;
na njohu dhe plot me gëzim na shpuri në pallat
ku për çdo fjalë, që thonim ai lëshonte lotë.
Para unë eci e shoh një Trojë ndërtuar sipas shembullit të së madhes,
një Pergam dhe një përrua të thatë me emrin e Ksanthit,
duke hyrë putha prakun e portës Skea.
Gjithashtu edhe shokët e mi teukrët u gëzuan që gjetën një qytet mik.
Mbreti i priti në portikët e gjerë të pallatit;
Në mes të sallës rreth tryezave zbraznin kupat për nder të Bahut,
pinin me enë të arta dhe bënin flijime…

…………………..

plazhe shume afer Butrintit-Trojës.

Foto: Ne rrethinat e Sarandes

Foto: ULIKSI... nga Itaka-Epiri

Me ne fund, historia po kthehet me koke larte. Tanime po flasin te gjithe, edhe te vdekurit e pakallur, ata qe kane patur mundesine dhe lejen per te folur ne emer te te gjitheve, por qe s`e kane bere, per arsye mediokriteti dhe interesa personale…

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s